Patiënten in de palliatieve fase krijgen vaak te maken met veranderingen aan het mondslijmvlies ten gevolge van de ziekte en/of de behandeling. Mondzorg is daarom een belangrijk onderdeel van de dagelijkse hygiëne. Afhankelijk van de toestand van de patiënt kan de mondverzorging door hem/haar zelf worden uitgevoerd of dit kan geheel of gedeeltelijk overgenomen worden door de naasten en/of zorgverleners. In een dialoog tussen patiënt en zorgverlener kan enerzijds het belang van mondzorg benadrukt worden en anderzijds de wensen van de patiënt verduidelijkt worden.

Preventie

Twee keer per dag de tanden of het kunstgebit poetsen is de basis voor een goede mondhygiëne. Een slok water voor de maaltijd en de mond spoelen met water na de maaltijd kan plaque helpen voorkomen. In sommige situaties is het belangrijk om de mond meermaals per dag te spoelen met een mondspoeling zoals Kamillosan® Hextril®, Corsodyl®, Iso-Betadine mondspoeling®, Kamillethee… Dit kan bijvoorbeeld nuttig zijn bij:

  • Patiënten die aërosols of puffs (met corticoïden) gebruiken
  • Patiënten die minder/niet eten of drinken
  • Patiënten die een kankerbehandeling ondergaan
  • …

Voorkom dat de lippen uitdrogen door ze vettig te houden met lippenbalsem. Let daarbij op dat deze geen vaseline® bevatten wanneer de patiënt zuurstof krijgt toegediend aangezien er dan brandwonden kunnen ontstaan.

Mondproblemen

Hou steeds rekening met de voorkeuren/smaken van de patiënt.

De mond kan kortstondig opgefrist worden door:

  • Zuigen op stukjes (koude) ananas uit blik of meloenbolletjes
  • Zuigen op snoepjes
  • Ijsblokjes, waterijsjes, sorbetijsjes
  • Koude kamillethee met citroen
  • Schuimwijn of champagne

 

Een droge mond kan vochtig gehouden worden door:

  • Waterspray zoals Vittel®, Evian®…
  • Mondgels zoals Gengigel®, Daktarin®,…
  • Kunstspeeksel zoals Oral Balance®, Glandosane®…
  • Swabs zoals Lemmonswab®, Dentaswabs® , Pagovit®…

 

Opties om moeilijk te verwijderen plaque te behandelen:

  • Tong met een zachte borstel proberen zuiver te maken, eventueel in combinatie met mondspoelmiddel (zie eerder)
  • Één vierde van een licht bevochtigde vitamine C-tablet op de tong laten bruisen, nadien wegvegen en/of de mond spoelen
  • Een dun laagje natuuryoghurt aanbrengen op de tong, nadien wegvegen en/of spoelen

 

Aften die niet reageren op de gewone mondspoelingen zoals eerder aangegeven, kunnen door de arts beoordeeld worden. Hij/zij kan hiervoor andere middelen voorschrijven indien nodig.

Wanneer een zorgverlener de mondzorg van de patiënt overneemt, kan hij/zij het volgende doen (eventueel mits het dragen van handschoenen indien gewenst):

  • Poets voorzichtig de tanden met een schone, zachte tandenborstel met weinig tandpasta. Als de patiënt niet kan spoelen, hou dan het hoofd schuin naar voren, afwisselend naar links en rechts gericht waardoor het vocht uit de mond kan lopen.
  • In de terminale fase (laatste dagen) beperken we de mondzorg tot het vochtig houden en zuiver maken van de mond. Hiervoor kan je een kompres rond je vinger wikkelen, deze bevochtigen (met water, mondspoelmiddel of schuimwijn) en vervolgens de mondholte proper maken.

Aanhoudende mondproblemen worden best beoordeeld door de arts zodat hij/zij (schimmel)infecties kan uitsluiten of behandelen.